Pomoc dla nowych użytkowników Akademickiej Biblioteki Cyfrowej

Czym jest ABC?

Akademicka Biblioteka Cyfrowa, w skrócie ABC, jest systemem bibliotecznym służącym do udostępniania zbiorów opracowanych w specjalistycznych, dostępnych formatach cyfrowych. Materiały dostępne w ABC są przygotowywane tak, aby mogły być skutecznie i wygodnie odczytywane przez osoby korzystające z technologii wspomagających, na przykład programów odczytu ekranu, urządzeń brajlowskich lub innych rozwiązań asystujących.

ABC wspiera przede wszystkim dostęp do materiałów potrzebnych w nauce, studiowaniu, pracy dydaktycznej i naukowej. Biblioteka umożliwia korzystanie ze zbiorów opracowanych przez Uniwersytet Warszawski oraz uczelnie partnerskie współpracujące z ABC.

Akademicka Biblioteka Cyfrowa prowadzona jest przez Biuro ds. Osób z Niepełnosprawnościami Uniwersytetu Warszawskiego.

 

Kto może korzystać z ABC?

Z ABC mogą korzystać osoby uprawnione, czyli osoby, które z powodu niepełnosprawności lub innej dysfunkcji nie mogą korzystać z tradycyjnych materiałów w zwykłym druku w takim samym stopniu jak osoby bez takiej dysfunkcji.

W szczególności są to osoby:

• niewidome,
• z dysfunkcją wzroku, której nie da się skorygować w stopniu umożliwiającym zwykłe czytanie,
• z ograniczoną zdolnością postrzegania lub czytania,
• z inną dysfunkcją fizyczną, która uniemożliwia trzymanie książki, posługiwanie się nią, skupienie wzroku albo poruszanie oczami w sposób potrzebny do zwykłego czytania.

Dostęp do ABC jest przeznaczony przede wszystkim dla studentów, doktorantów i pracowników naukowych, którzy spełniają warunki korzystania z biblioteki. Korzystanie ze zbiorów jest bezpłatne, ale wymaga posiadania aktywnego konta czytelnika.

 

Gdzie zgłosić się w sprawie aktywacji konta?

Jeżeli jesteś studentem, doktorantem lub pracownikiem uczelni partnerskiej ABC, w sprawie aktywacji konta skontaktuj się z jednostką dostępności swojej uczelni, na przykład biurem ds. osób z niepełnosprawnościami albo inną jednostką odpowiedzialną za wsparcie osób z niepełnosprawnościami.

Jeżeli jesteś inną osobą uprawnioną do korzystania z ABC, właściwą jednostką w sprawie weryfikacji i aktywacji konta jest Biuro ds. Osób z Niepełnosprawnościami Uniwersytetu Warszawskiego, czyli BON UW.

 

Rejestracja konta

Aby korzystać z ABC, trzeba założyć konto czytelnika. Rejestracja jest dostępna na stronie głównej ABC po wybraniu linku „Rejestracja”.

Podczas rejestracji należy wypełnić formularz i podać wymagane dane, w tym aktywny adres e-mail. Po wysłaniu formularza system wyśle wiadomość z linkiem potwierdzającym poprawność adresu e-mail. Kliknięcie linku powoduje zapisanie konta w systemie.

Samo zarejestrowanie konta nie oznacza jeszcze możliwości korzystania ze zbiorów. Konto musi zostać zweryfikowane i aktywowane przez właściwą jednostkę:

• w przypadku osób z uczelni partnerskich — przez jednostkę dostępności tej uczelni,
• w przypadku pozostałych osób uprawnionych — przez BON UW.

Po pozytywnej weryfikacji i aktywacji konta użytkownik otrzyma wiadomość e-mail z linkiem do ustawienia hasła. Po ustawieniu hasła można zalogować się do systemu.

Loginem jest adres e-mail podany podczas rejestracji. Po zalogowaniu można w profilu konta zmienić adres e-mail używany jako login oraz włączyć logowanie kontem Google, jeżeli taka opcja jest dostępna.

 

Logowanie i profil użytkownika

Po aktywacji konta można zalogować się do ABC przy użyciu adresu e-mail i ustawionego hasła.

Po zalogowaniu użytkownik może przejść do swojego profilu, wybierając link „Mój profil”. W profilu można sprawdzić i edytować podstawowe dane konta, zmienić hasło oraz zarządzać adresem e-mail używanym do logowania i komunikacji z systemem.

 

Wyszukiwanie zbiorów w katalogu

Zbiory w ABC można wyszukiwać w katalogu. System udostępnia trzy sposoby pracy z katalogiem:

• wyszukiwanie proste,
• wyszukiwanie zaawansowane,
• przeglądanie katalogu.

Odpowiedni formularz można wybrać z menu „Katalog”. Można także korzystać ze skrótów klawiaturowych:

• lewy Alt + 1 — wyszukiwanie proste,
• lewy Alt + 2 — wyszukiwanie zaawansowane,
• lewy Alt + 3 — przeglądanie katalogu.

Wyszukiwanie proste pozwala szybko odnaleźć materiały po podstawowych danych, takich jak tytuł, autor lub hasło przedmiotowe. Wyszukiwanie zaawansowane umożliwia dokładniejsze określenie kryteriów wyszukiwania. Przeglądanie katalogu pozwala przechodzić przez zbiory według dostępnych kategorii.

 

Opis bibliograficzny i dostępne wersje

Po wybraniu zbioru z katalogu otwiera się ekran danych szczegółowych. Dla książek dostępne są trzy główne zakładki:

• „Opis bibliograficzny” — zawiera podstawowe informacje o zbiorze, takie jak tytuł, autorzy, wydawnictwo, rok wydania, ISBN lub hasła przedmiotowe,
• „Dostępne wersje” — pokazuje dostępne adaptacje i przypisane do nich pliki,
• „Półka i notatki” — umożliwia odłożenie zbioru na własną półkę oraz dodanie notatki.

Podobną strukturę mają także inne rodzaje zbiorów, na przykład czasopisma i inne dokumenty.

 

Pobieranie zbiorów

Aby pobrać zbiór, należy wejść w jego opis, wybrać zakładkę „Dostępne wersje”, wskazać odpowiednią adaptację i kliknąć link „Pobierz”. Do jednej adaptacji może być przypisany więcej niż jeden plik.

Po wybraniu opcji pobierania system może zaproponować różne sposoby pobrania pliku, na przykład zapis na dysku, zapis w chmurze albo pobranie w innym formacie, jeżeli taka funkcja jest dostępna.

Pobrane pliki są zabezpieczane indywidualnym znakiem wodnym. Oznaczenie to może identyfikować użytkownika, dla którego plik został udostępniony. Materiały pobrane z ABC są przeznaczone wyłącznie do własnego użytku osoby uprawnionej i nie wolno ich rozpowszechniać.

 

Czytanie online

Większość dokumentów dostępnych w ABC można otwierać w czytniku online. Nie dotyczy to wszystkich typów zbiorów, na przykład zbiorów audio. Jeżeli dany plik nie może być otwarty w czytniku online, opcja czytania online nie będzie przy nim widoczna.

Aby otworzyć dokument w czytniku, należy wejść w opis zbioru, przejść do dostępnych wersji i wybrać opcję „Czytaj online” przy odpowiednim pliku. W zależności od ustawień konta czytnik może otworzyć się w tym samym oknie albo w nowym oknie przeglądarki.

Czytnik online posiada własny pasek menu i obsługuje skróty klawiaturowe. Pomoc dotyczącą skrótów można otworzyć przyciskiem „Pomoc” albo skrótem lewy Alt + Shift + /. Ustawienia czytnika można zmienić przyciskiem „Ustawienia” lub skrótem lewy Alt + Shift + P.

Jeżeli dokument ma spis treści, można go wyświetlić przyciskiem „Spis treści” albo skrótem lewy Alt + 2. W czytniku można także ustawić zakładkę. Po zamknięciu czytnika system zapamiętuje miejsce, w którym zakończono czytanie.

Czytnik można zamknąć przyciskiem „Zamknij czytnik” albo skrótem lewy Alt + Shift + W.

 

Zbiory dostępne tylko online

Niektóre zbiory mogą być dostępne wyłącznie online. Oznacza to, że nie można ich pobrać na dysk, ale można je czytać w czytniku online.

Część takich zbiorów może mieć ograniczoną liczbę dostępnych egzemplarzy. Jeżeli wszystkie egzemplarze są w danym momencie używane przez innych czytelników, trzeba poczekać na zwolnienie egzemplarza. Zamknięcie czytnika powoduje zwolnienie egzemplarza dla kolejnej osoby.

 

Półka i notatki

Funkcja „Półka i notatki” pomaga organizować pracę ze zbiorami. Są to prywatne półki użytkownika — inni użytkownicy nie mają dostępu do ich zawartości.

W menu „Półka i notatki” dostępne są między innymi:

• „Odłożone” — zbiory zapisane przez użytkownika podczas przeglądania katalogu,
• „Ostatnio pobrane” — lista ostatnio pobranych zbiorów,
• „Historia pobrań” — pełna historia pobrań,
• „Konwersje” — zbiory, które użytkownik próbował pobrać w innym formacie,
• „Moje notatki” — notatki dodane do zbiorów,
• „Zbiory przeglądane online” — lista zbiorów otwieranych w czytniku online.

Przy zbiorach czytanych online można wrócić do początku dokumentu albo kontynuować czytanie od miejsca, w którym poprzednio zamknięto czytnik.

 

Limity pobrań

W ABC mogą obowiązywać miesięczne limity pobrań. Licznik pobrań jest resetowany z początkiem każdego miesiąca. Informację o liczbie pobranych zbiorów i pozostałym limicie można sprawdzić na górnym pasku systemu oraz w profilu konta.

Limity mogą być ustalane przez administratora systemu albo administratora profilu uczelni partnerskiej. Mogą też zależeć od grupy użytkowników, do której przypisane jest konto.

 

Wiadomości

W systemie dostępne jest menu „Wiadomości”. Znajdują się tam komunikaty wysyłane przez administratora systemu lub administratora profilu. Wiadomości są podzielone na aktualności i archiwum. Użytkownik może usuwać wiadomości albo przenosić je do archiwum.

 

Kontakty do uczelni partnerskich

Kontakty do administratorów profili uczelni współpracujących z ABC można znaleźć w systemie, wybierając menu „Uczelnie”, a następnie „Kontakty”.

W sprawach dotyczących aktywacji konta użytkownicy uczelni partnerskich powinni kontaktować się z właściwą jednostką dostępności swojej uczelni. Pozostałe osoby uprawnione powinny kontaktować się z BON UW.

 

Najważniejsze zasady korzystania z ABC

Konto w ABC jest indywidualne i może być używane tylko przez osobę, dla której zostało założone. Nie należy przekazywać innym osobom danych logowania.

Materiały udostępniane w ABC są przeznaczone wyłącznie do własnego użytku osoby uprawnionej. Nie wolno ich rozpowszechniać, udostępniać publicznie ani wykorzystywać w sposób niezgodny z regulaminem i przepisami prawa autorskiego.

Użytkownik powinien dbać o bezpieczeństwo hasła i aktualność danych podanych w profilu konta. W przypadku zauważenia błędów, problemów technicznych albo nieprawidłowości w zbiorach można zgłosić problem administratorowi systemu lub administratorowi profilu.