Dane szczegółowe książki

Spis treści
Wykaz skrótów 11
Wstęp 13

CZĘŚĆ PIERWSZA
Elementy psychologii ogólnej dla sędziów i prokuratorów

Rozdział I. Rozważania wstępne: o marzeniach i granicach psychologii 15

Rozdział II. Psychologiczne wizje człowieczeństwa 21
1. Podejście psychoanalityczne 21
2. Podejście behawioralne 23
3. Podejście psychologów humanistycznych 25
4. Podejście poznawcze 28
5. Podejście postmodernistyczne 31
6. Podejście psychologii pozytywnej 33

Rozdział III. Psychologia emocji 37
1. Czym są emocje? 37
2. Gdy emocji jest za mało: pacjent Damasia i psychopaci 39
3. Kiedy emocji jest za dużo - afekt poza kontrolą 47
4. Emocje a poznanie 60
4.1. Afekt przed poznaniem 61
4.2. Poznanie przed afektem 66
4.3 Nastroje, stereotypy i uprzedzenia 67
4.4. Mechanizmy obronne 74
5. Emocjonalne źródła moralności 79

Rozdział IV. Procesy poznawcze 82
1. Spostrzeganie 83
2. Procesy uwagi 86
3. Procesy pamięci 89
4. Pamięć a poznawcza reprezentacja świata 96

Rozdział V. Psychologia osobowości 106
1. Teoria cech 107
2. Poznawcza koncepcja osobowości 113
3. Teoria społeczno-poznawcza 129
4. Podejście psychodynamiczne 137

CZĘŚĆ DRUGA
Psychologia w procesie karnym

Rozdział I. Związki psychologii z prawem 149
1. Pojęcie i zadania nauk sądowych 149
1.2. Miejsce psychologii wśród nauk sądowych 152
1.2.1. Przedmiot badań i praktyki psychologii sądowej 152
1.2.2. Tradycyjne obszary i kierunki rozwoju psychologii sądowej 158
1.2.2.1. Psychologia zeznań świadków 159
1.2.2.2. Dorośli sprawcy przestępstw 174
1.2.2.3. Nieletni sprawcy 178
2. Podstawowe funkcje i zadania psychologa sądowego 186
2.1. Zakres działań psychologa w procesie karnym 186
2.1.1. Psycholog jako biegły sądowy 190
2.1.2. Psycholog jako konsultant (specjalista) 190
2.1.3. Psycholog jako mediator 191
2.1.4. Psycholog w procesie resocjalizacji i terapii skazanych.. 193
2.2. Problem nakładania się ról - psycholog jako biegły, mediator, doradca (terapeuta) 196

Rozdział II. Psycholog jako biegły sądowy 199
1. Zakres kompetencji biegłego psychologa 199
2. Wymogi formalne i merytoryczne stawiane psychologicznej opinii sądowej 201
2.1. Pojęcie opinii sądowej 201
2.2. Treść postanowienia 203
2.3. Typowe wady opinii psychologicznych 204
2.4. Warunki przeprowadzania badań psychologicznych 205
2.4.1. Przygotowanie i planowanie badania 205
2.4.2. Zgoda na udział w badaniach 207
2.4.3. Cel i zasady przeprowadzania badania, dobór metod 208
2.4.4. Sposób formułowania opinii 210
2.4.5. Kryteria oceny opinii przez organ procesowy 211
2.4.6. Problemy etyczne 214

Rozdział III. Podstawowa problematyka psychologiczna w procesie karnym 216
1. Biegły psycholog w postępowaniu przygotowawczym – psychologia śledcza 216
1.1. Wprowadzenie 216
1.2. Przedmiot i zakres badań psychologii śledczej 218
1.3. Z historii profilowania 223
1.4. Profilowanie - podstawowe zasady i pojęcia 228
1.5. Modele profilowania 231
1.6. Profilowanie geograficzne 234
1.7. Psychologiczne podstawy procesu profilowania 236
1.8. Odtwarzanie sylwetki psychologicznej osoby nieżyjącej 250
2. Ekspertyza typologiczna - ocena kryminalistyczna i wartość dowodowa 254
3. Przypadek zabójcy - ekspertyza typologiczna 259

Rozdział IV. Zeznania świadków jako przedmiot ekspertyzy psychologicznej 263
1. Psychologiczne aspekty udziału psychologa w przesłuchaniu świadków 263
1.1. Zasady ogólne 263
1.2. Przesłuchanie jako proces komunikacji interpersonalnej 264
1.3. Zasady dotyczące przesłuchania małoletnich świadków pokrzywdzonych 266
2. Przedmiot i zakres ekspertyzy psychologicznej 267
3. Opracowanie opinii 271
4. Treść postanowienia o zasięgnięciu opinii psychologicznej 272
5. Przypadek dorosłego świadka uzależnionego od alkoholu 273
6. Przypadek małoletniej pokrzywdzonej w sprawie o przestępstwo seksualne 279
7. Specyfika oceny wykorzystywania seksualnego małych dzieci w rodzinie 286
7.1. Wprowadzenie 286
7.2. Przyczyny trudności diagnostycznych 288
7.3. Znaczenie pierwszej diagnozy 291
7.4. Czynniki nasuwające wątpliwości co do podstaw podejrzeń o wykorzystywanie seksualne małego dziecka 293
8. Przypadek podejrzenia o wykorzystywanie seksualne chłopca w wieku przedszkolnym 295

Rozdział V. Ekspertyza psychologiczna dotycząca wyjaśnień podejrzanych i oskarżonych 308
1. Wprowadzenie 308
2. Rola psychologa w uzyskiwaniu wyjaśnień 309
3. Ustalanie czynników istotnych dla oceny wyjaśnień 313
4. Przedmiot i zakres ekspertyzy 316
5. Możliwości opracowania opinii psychologicznej w przypadku od
mowy podejrzanego lub oskarżonego do aktywnego udziału w badaniach 318
6. Przypadek analizy i oceny zmiennych wyjaśnień podejrzanego 320
7. Przypadek samooskarżenia osoby z zaburzeniami psychicznymi 334

Rozdział VI. Psychologiczna ocena osoby sprawcy czynu zabronionego 345
1. Diagnoza procesów motywacyjnych 345
1.1. Motywacja jako przedmiot sądowej diagnozy psychologicznej 345
1.2. Sytuacyjne i osobowościowe przesłanki procesu motywacyjnego 359
1.3. Psychologiczna diagnoza kierunku i nasilenia motywacji, poziomu regulacji czynności oraz stopnia samokontroli 370
2. Zadanie psychologa w opiniowaniu o stopniu poczytalności sprawcy czynu zabronionego i zasadności stosowania środków zabezpieczających 387
2.1. Uwagi wstępne 387
2.2. Niepoczytalność i poczytalność zmniejszona w świetle współczesnej psychologii i psychopatologii 393
2.3. Opiniowanie o stanie zdrowia psychicznego sprawcy czynu zabronionego 404
2.4. Przypadek sprawcy zabójstwa - poczytalność oraz zasadność stosowania środków zabezpieczających 424
3. Opiniowanie sądowo-psychologiczne w sprawach o przestępstwa na tle seksualnym 429
3.1. Wprowadzenie 429
3.2. Klasyfikacje gwałtów 435
3.3. Klasyfikacje pedofilów 440
3.4. Zabójcy seksualni 443
3.5. Czynniki ryzyka przemocy seksualnej - pomiar i metody 447
3.6. Związki psychopatii z agresją, przemocą i przestępczością seksualną 451
3.7. Diagnoza procesów motywacyjnych sprawców przestępstw seksualnych 457
3.8. Leczenie sprawców przestępstw seksualnych 461
3.9. Przypadki zabójstw seksualnych 465
4. Działanie w stanie silnego wzburzenia jako przedmiot opinii sądowopsychologicznej 474
4.1. Dyskusyjne problemy opiniowania psychiatryczno-psychologicznego w stanach afektywnych 474
4.2. Afekt fizjologiczny jako przedmiot sądowej ekspertyzy psychologicznej 484
4.3. Przypadek ilustrujący działanie pod wpływem stanu silnego wzburzenia 501

Rozdział VII. Wybrane zagadnienia postępowania w sprawach nieletnich 508
1. Uwagi wstępne 508
2. Diagnoza asocjalności - stopień demoralizacji 512
3. Model czynników ryzyka 514
4. Metody pomiaru czynników ryzyka 519
5. Zakres ekspertyzy dotyczącej nieletnich odpowiadających przed sądem na zasadach ogólnych 524
6. Sprawiedliwość naprawcza i mediacja - niewykorzystane możliwości psychologii w postępowaniu w sprawach nieletnich 530
7. Przypadek nieletniego sprawcy zabójstwa - odpowiedzialność na zasadach ogólnych Kodeksu karnego 533
Bibliografia 539