Dane szczegółowe książki
Podstawy badań stylistycznych nad językiem naukowym / Gajda, Stanisław (1945-)
Autorzy
Tytuł
Podstawy badań stylistycznych nad językiem naukowym
Wydawnictwo
Warszawa, Wrocław: Państ. Wydaw. Naukowe, 1982
ISBN
8301033843
Hasła przedmiotowe
Spis treści
pokaż spis treści
Przedmowa 7
1. Próba eksplikacji pojęcia „styl" 13
1.1. Pojęcie eksplikacji 13
1.2. Wstępne wyjaśnienie pojęcia „styl" 14
1.3. Pole pojęciowe (system pojęciowy) „język" ....... 16
1.3.1. Język-obiekt 17
1.3.2. Teoria czynności; praktyka społeczna 17
1.3.2.1. Istota czynności (działalności) 18
1.3.2.2. Struktura czynności 19
1.3.2.3. Typy czynności 20
1.3.2.4. Regulacyjna funkcja czynności 20
1.3.2.5. Praktyka a świadomość 21
1.3.3. Miejsce komunikacji językowej w systemie działalności ... 23
1.3.4. Myślenie 25
1.3.4.1. Struktura myślenia 25
1.3.4.2. Typy myślenia 25
1.3.5. Myślenie a język 26
1.3.6. Model komunikacji językowej 29
1.3.64. Pojęcie modelu komunikacji językowej. Typy modeli 30
1.3.6.2. Funkcjonalny model aktu komunikacji językowej 31
1.3.6.2.1. Sytuacja społeczno-komunikacyjno-językowa 31
1.3.6.2.2. Sytuacja aktu mowy 34
1.3.7. Komunikanci 35
1.3.8. Funkcje mowy 37
1.3.9. Tekst 41
1.3.10. System językowy 44
1.3.10.1. Poziomy językowe 45
1.3.10.2. Norma językowa 47
1.3.10.2.1. Norma uzualna 47
1.3.10.2.2. Paradygmatyczny aspekt sytuacji językowej 48
1.3.10.2.3. Podjęzyk a konotacja 55
1.3.10.2.4. Norma skodyfikowana 56
1.3.11. Kompetencja językowa 58
1.3.11.1. Subkompetencje 59
1.3.11.2. Norma wyobrażeniowa 61
1.3.12. Czynności nadawczo-odbiorcze 63
1.3.12.1. Nadawanie 64
1.3.12.2. Odbiór 66
1.4. Styl i stylistyka 67
3
1.4.1. Określenie pojęcia „styl" i wskazanie jego miejsca w polu pojęciowym „język" 68
1.4.2. Norma stylowa 69
1.4.3. Pojęcie cechy stylowej 70
1.4.3.1. Cecha stylowa w stylistyce radzieckiej 71
1.4.3.2. Koncepcja F. Miki 73
1.4.3.3. Przydatność kategorii cechy stylowej w badaniach stylistycznych . 76
1.4.4. Przedmiot stylistyki 77
1.4.5. Metody badań stylistycznych 79
1.5. Rekapitulacja 82
2. Z problematyki badań nad językiem naukowym 85
2.1. Aspekty nauki a naukoznawstwo 85
2.2. Komunikacja naukowa 87
2.2.1. Plan informacyjny komunikacji w nauce 87
2.2.1.1. Pojęcie informacji naukowej 87
2.2.1.2. Otrzymywanie informacji 89
2.2.1.2.1. Myślenie naukowe 89
2.2.1.2.2. Ujęcie językowe 91
2.2.1.3. Przekaz informacji naukowej 92
2.2.1.3.1. Komunikacja formalna i nieformalna 93
2.2.1.3.2. Literatura naukowa 96
2.2.2. Społeczny plan komunikacji naukowej 98
2.2.3. Plan językowy 99
2.2.3.1. Język naukowy i jego podjęzyki 100
2.2.3.2. Kody nienaturalne w komunikacji naukowej 102
2.2.3.2.1. Języki formalne 102
2.2.3.2.2. Kody ikoniczne 104
2.2.3.3. Idea międzynarodowego języka nauki 106
2.2.3.4. Normalizacja języka naukowego 108
2.2.3.5. Czynniki procesu komunikacji naukowej 110
2.2.3.6. Cechy stylowe tekstu naukowego 112
2.3. Językowe i niejęzykowe aspekty popularyzacji nauki 116
2.3.1. Zadania popularyzacji 117
2.3.2. Popularyzatorzy i odbiorcy popularyzacji 119
2.3.3. Język popularnonaukowy 120
3. Struktura tekstu naukowego 123
3.1. Struktura tekstu 123
3.1.1. Badania struktury tekstu 124
3.1.2. Spójność tekstu 125
3.1.3. Eksplikaty pojęcia „spójność" 126
3.2. Kohezja w tekście naukowym 128
3.2.1. Środki więzi i segmentacji 129
3.2.1.1. Parajęzykowe środki więzi i segmentacji 131
3.2.1.2. Kohezja leksykalna 132
3.2.1.3. Kohezja składniowa 134
3.2.1.4. Koneksja 135
3.2.1.5. Glutynacja 138
3.2.2. Analiza kohezji w tekstach naukowych 139
4
3.2.2.1. Przykładowa analiza próby (Jt3, 73-74) 140
3.2.2.2. Wyniki sondażowych badań kohezji 143
3.3. Struktura tematyczna tekstu naukowego 148
3.3.1. Struktura myślenia a struktura tematyczna ..... 148
3.3.2. Budowa jednostki tematycznej a organizacja tekstu 149
3.3.3. Architektonika tekstu naukowego 152
3.3.3.1. Rozczłonkowanie poziome .. 153
3.3.3.2. Rozczłonkowanie pionowe ..................... 154
3.3.3.2.1. Dygresja, uwaga, ekskurs 155
3.3.3.2.2. Cytacje 155
3.3.3.2.3. Przypisy i odsyłacze bibliograficzne 156
3.3.3.2.4. Materiał ilustracyjny ............................................. 157
3.3.4. Akapit w tekście naukowym ................. . 157
3.3.4.1. Podział na akapity 157
3.3.4.2. Struktura składniowa akapitu 158
3.3.4.3. Rama akapitowa 159
3.3.4.4. Podstawowe typy akapitów 161
3.3.4.5. Rozmiar akapitu 162
3.3.4.6. Akapit w składzie wyższych jednostek tekstowych 164
3.4. Struktura gatunkowa tekstów naukowych 166
3.4.1. . Teoria genologiczna S. Skwarczyńskiej 167
3.4.2. Typologiczny charakter pojęć genologicznych ................................................... 169
3.4.3. Świadomość gatunkowa 172
3.4.4. Gatunki naukowe 173
3.4.4.1. Typologia tekstów naukowych 173
3.4.4.2. Założenia systematyki gatunków naukowych 174
3.4.4.3. Typologiczna klasyfikacja gatunków 175
Wykaz skrótów 177
Wykaz analizowanych i przywoływanych źródeł 179
Wykaz przywoływanej literatury przedmiotu . 180
1. Próba eksplikacji pojęcia „styl" 13
1.1. Pojęcie eksplikacji 13
1.2. Wstępne wyjaśnienie pojęcia „styl" 14
1.3. Pole pojęciowe (system pojęciowy) „język" ....... 16
1.3.1. Język-obiekt 17
1.3.2. Teoria czynności; praktyka społeczna 17
1.3.2.1. Istota czynności (działalności) 18
1.3.2.2. Struktura czynności 19
1.3.2.3. Typy czynności 20
1.3.2.4. Regulacyjna funkcja czynności 20
1.3.2.5. Praktyka a świadomość 21
1.3.3. Miejsce komunikacji językowej w systemie działalności ... 23
1.3.4. Myślenie 25
1.3.4.1. Struktura myślenia 25
1.3.4.2. Typy myślenia 25
1.3.5. Myślenie a język 26
1.3.6. Model komunikacji językowej 29
1.3.64. Pojęcie modelu komunikacji językowej. Typy modeli 30
1.3.6.2. Funkcjonalny model aktu komunikacji językowej 31
1.3.6.2.1. Sytuacja społeczno-komunikacyjno-językowa 31
1.3.6.2.2. Sytuacja aktu mowy 34
1.3.7. Komunikanci 35
1.3.8. Funkcje mowy 37
1.3.9. Tekst 41
1.3.10. System językowy 44
1.3.10.1. Poziomy językowe 45
1.3.10.2. Norma językowa 47
1.3.10.2.1. Norma uzualna 47
1.3.10.2.2. Paradygmatyczny aspekt sytuacji językowej 48
1.3.10.2.3. Podjęzyk a konotacja 55
1.3.10.2.4. Norma skodyfikowana 56
1.3.11. Kompetencja językowa 58
1.3.11.1. Subkompetencje 59
1.3.11.2. Norma wyobrażeniowa 61
1.3.12. Czynności nadawczo-odbiorcze 63
1.3.12.1. Nadawanie 64
1.3.12.2. Odbiór 66
1.4. Styl i stylistyka 67
3
1.4.1. Określenie pojęcia „styl" i wskazanie jego miejsca w polu pojęciowym „język" 68
1.4.2. Norma stylowa 69
1.4.3. Pojęcie cechy stylowej 70
1.4.3.1. Cecha stylowa w stylistyce radzieckiej 71
1.4.3.2. Koncepcja F. Miki 73
1.4.3.3. Przydatność kategorii cechy stylowej w badaniach stylistycznych . 76
1.4.4. Przedmiot stylistyki 77
1.4.5. Metody badań stylistycznych 79
1.5. Rekapitulacja 82
2. Z problematyki badań nad językiem naukowym 85
2.1. Aspekty nauki a naukoznawstwo 85
2.2. Komunikacja naukowa 87
2.2.1. Plan informacyjny komunikacji w nauce 87
2.2.1.1. Pojęcie informacji naukowej 87
2.2.1.2. Otrzymywanie informacji 89
2.2.1.2.1. Myślenie naukowe 89
2.2.1.2.2. Ujęcie językowe 91
2.2.1.3. Przekaz informacji naukowej 92
2.2.1.3.1. Komunikacja formalna i nieformalna 93
2.2.1.3.2. Literatura naukowa 96
2.2.2. Społeczny plan komunikacji naukowej 98
2.2.3. Plan językowy 99
2.2.3.1. Język naukowy i jego podjęzyki 100
2.2.3.2. Kody nienaturalne w komunikacji naukowej 102
2.2.3.2.1. Języki formalne 102
2.2.3.2.2. Kody ikoniczne 104
2.2.3.3. Idea międzynarodowego języka nauki 106
2.2.3.4. Normalizacja języka naukowego 108
2.2.3.5. Czynniki procesu komunikacji naukowej 110
2.2.3.6. Cechy stylowe tekstu naukowego 112
2.3. Językowe i niejęzykowe aspekty popularyzacji nauki 116
2.3.1. Zadania popularyzacji 117
2.3.2. Popularyzatorzy i odbiorcy popularyzacji 119
2.3.3. Język popularnonaukowy 120
3. Struktura tekstu naukowego 123
3.1. Struktura tekstu 123
3.1.1. Badania struktury tekstu 124
3.1.2. Spójność tekstu 125
3.1.3. Eksplikaty pojęcia „spójność" 126
3.2. Kohezja w tekście naukowym 128
3.2.1. Środki więzi i segmentacji 129
3.2.1.1. Parajęzykowe środki więzi i segmentacji 131
3.2.1.2. Kohezja leksykalna 132
3.2.1.3. Kohezja składniowa 134
3.2.1.4. Koneksja 135
3.2.1.5. Glutynacja 138
3.2.2. Analiza kohezji w tekstach naukowych 139
4
3.2.2.1. Przykładowa analiza próby (Jt3, 73-74) 140
3.2.2.2. Wyniki sondażowych badań kohezji 143
3.3. Struktura tematyczna tekstu naukowego 148
3.3.1. Struktura myślenia a struktura tematyczna ..... 148
3.3.2. Budowa jednostki tematycznej a organizacja tekstu 149
3.3.3. Architektonika tekstu naukowego 152
3.3.3.1. Rozczłonkowanie poziome .. 153
3.3.3.2. Rozczłonkowanie pionowe ..................... 154
3.3.3.2.1. Dygresja, uwaga, ekskurs 155
3.3.3.2.2. Cytacje 155
3.3.3.2.3. Przypisy i odsyłacze bibliograficzne 156
3.3.3.2.4. Materiał ilustracyjny ............................................. 157
3.3.4. Akapit w tekście naukowym ................. . 157
3.3.4.1. Podział na akapity 157
3.3.4.2. Struktura składniowa akapitu 158
3.3.4.3. Rama akapitowa 159
3.3.4.4. Podstawowe typy akapitów 161
3.3.4.5. Rozmiar akapitu 162
3.3.4.6. Akapit w składzie wyższych jednostek tekstowych 164
3.4. Struktura gatunkowa tekstów naukowych 166
3.4.1. . Teoria genologiczna S. Skwarczyńskiej 167
3.4.2. Typologiczny charakter pojęć genologicznych ................................................... 169
3.4.3. Świadomość gatunkowa 172
3.4.4. Gatunki naukowe 173
3.4.4.1. Typologia tekstów naukowych 173
3.4.4.2. Założenia systematyki gatunków naukowych 174
3.4.4.3. Typologiczna klasyfikacja gatunków 175
Wykaz skrótów 177
Wykaz analizowanych i przywoływanych źródeł 179
Wykaz przywoływanej literatury przedmiotu . 180