Dane szczegółowe książki

WSTĘP 15
O AUTORACH 17
PODZIĘKOWANIA 19

CZĘŚĆ I. DANE MAKROEKONOMICZNE

ROZDZIAŁ I. DOBROBYT EKONOMICZNY I POZIOM CEN 23
1.1. Ekonomia marksistowska 23
1.2. Szkoła austriacka 24
1.3. Keynesizm 25
1.4. Monetaryzm 26
1.5. Istota makroekonomii 27
1.5.1. Dochody i wydatki 28
1.5.2. Ruch okrężny dochodu 29
1.6. Kalkulacja produktu krajowego brutto 31
1.6.1. Produkt krajowy brutto to wartość rynkowa 31
1.6.2. ...wszystkich 31
1.6.3. ...finalnych 32
1.6.4. ...dóbr i usług 33
1.6.5. ...wytworzonych 33
1.6.6. ...w kraju 33
1.6.7. ...w danym okresie 33
1.7. Składniki PKB 35
1.7.1. Konsumpcja 35
1.7.2. Inwestycje 36
1.7.3. Wydatki publiczne 36
1.7.4. Eksport netto 37
1.8. Różnica między realnym a nominalnym PKB 38
1.8.1. Przykład liczbowy 39
1.8.2. Deflator PKB 41
1.8.3. Ujęcie łańcuchowe 42
1.9. Ograniczenia PKB jako miary dobrobytu 45
1.9.1. Ekonomia szczęścia 46
1.9.2. Mierniki dobrobytu osobistego 48
1.10. Międzynarodowe różnice w poziomie PKB i jakości życia 48
1.11. Pomiar kosztów utrzymania 49
1.12. Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych 50
1.12.1. Metoda obliczania wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych 50
1.12.2. Problemy związane z pomiarem kosztów utrzymania 53
1.12.3. Deflator PKB a wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych 56
1.13. Korekta zmiennych ekonomicznych z tytułu inflacji 57
1.13.1. Dane pieniężne z różnych okresów 58
1.13.2. Indeksacja 58
1.13.3. Realna i nominalna stopa procentowa 59
Podsumowanie 60
Powtórzenie 63
Ćwiczenia 64

CZĘŚĆ II. GOSPODARKA REALNA W DŁUGIM OKRESIE

ROZDZIAŁ 2 PRODUKCJA I WZROST GOSPODARCZY 69
2.1. Wzrost gospodarczy na świecie 70
2.2. Teoria wzrostu gospodarczego 71
2.3. Wydajność 72
2.3.1. Dlaczego wydajność jest taka ważna 72
2.3.2. Co decyduje o wydajności 73
2.4. Czynniki warunkujące wzrost gospodarczy 76
2.5. Źródła wzrostu gospodarczego 80
2.5.1. Zmiana stopy oszczędności 81
2.5.2. Wzrost populacji 81
2.5.3. Podniesienie poziomu technologicznego 84
2.6. Teoria endogenicznego wzrostu gospodarczego 87
2.7. Wzrost gospodarczy a polityka państwa 88
2.7.1. Znaczenie oszczędności i inwestycji 89
2.7.2. Malejące przychody i efekt doganiania 90
2.7.3. Inwestycje zagraniczne 91
2.7.4. Edukacja 92
2.7.5. Zdrowie i odżywianie 93
2.7.6. Prawa własności, stabilność polityczna i ład publiczny 95
2.7.7. Wolny handel 96
2.7.8. Badania i rozwój 97
2.7.9. Przyrost naturalny 97
Podsumowanie 98
Powtórzenie 100
Ćwiczenia 101

ROZDZIAŁ 3. BEZROBOCIE I RYNEK PRACY 103
3.1. Definicja bezrobocia 104
3.1.1. Czym jest bezrobocie 104
3.1.2. Mierzenie poziomu bezrobocia 104
3.2. Przyczyny bezrobocia 108
3.2.1. Bezrobocie frykcyjne 109
3.2.2. Bezrobocie strukturalne 109
3.2.3. Niedoskonałości rynku pracy 111
3.2.4. Bezrobocie koniunkturalne 117
3.3. Naturalna stopa bezrobocia 118
3.3.1. Ile czasu bezrobotni pozostają bez pracy 119
3.3.2. Poszukiwanie pracy 121
3.3.3. Dlaczego bezrobocie frykcyjne jest nieuniknione 122
3.3.4. Polityka państwa w sferze poszukiwania pracy 123
3.3.5. Ubezpieczenie od bezrobocia 123
3.3.6. Krytyka koncepcji naturalnej stopy bezrobocia 125
3.4. Marks i rezerwowa armia bezrobotnych 128
3.5. Koszty bezrobocia 129
3.5.1. Indywidualne koszty bezrobocia 129
3.5.2. Koszty bezrobocia dla społeczeństwa i gospodarki 130
Podsumowanie 132
Powtórzenie 135
Ćwiczenia 136

CZĘŚĆ III. MAKROEKONOMIA W UJĘCIU DŁUGOOKRESOWYM

ROZDZIAŁ 4. OSZCZĘDNOŚCI, INWESTYCJE I SYSTEM FINANSOWY 141
4.1. Instytucje finansowe w gospodarce 141
4.1.1. Rynki finansowe 142
4.1.2. Pośrednicy finansowi 145
4.1.3. Inne instrumenty finansowe 148
4.2. Wartość bieżąca, czyli jak zmienia się wartość pieniądza w czasie 151
4.3. Zarządzanie ryzykiem 154
4.3.1. Awersja do ryzyka 154
4.3.2. Rynek ubezpieczeń 155
4.3.3. Wycena ryzyka 156
4.3.4. Dywersyfikacja ryzyka indywidualnego 159
4.3.5. Zależność między ryzykiem a stopą zwrotu 161
4.4. Wycena aktywów — analiza fundamentalna 162
4.5. Oszczędności i inwestycje w systemie rachunków narodowych 163
4.5.1. Kilka ważnych tożsamości 164
4.5.2. Istota oszczędności i inwestycji 167
4.6. Rynek funduszy pożyczkowych 168
4.6.1. Podaż i popyt na fundusze pożyczkowe 169
4.6.2. Polityka nr 1: instrumenty zachęcające do oszczędzania 171
4.6.3. Polityka nr 2: instrumenty zachęcające do inwestowania 173
4.6.4. Polityka nr 3: deficyt budżetowy i nadwyżka budżetowa 175
4.6.5. Wybór międzyokresowy 177
Podsumowanie 178
Powtórzenie 180
Ćwiczenia 181

ROZDZIAŁ 5. SYSTEM PIENIĘŻNY 184
5.1. Znaczenie pieniądza 185
5.1.1. Funkcje pieniądza 185
5.1.2. Płynność aktywów 186
5.1.3. Rodzaje pieniądza 187
5.1.4. Pieniądz w gospodarce 188
5.2. Rola banków centralnych 192
5.3. Europejski Bank Centralny i wspólna waluta 194
5.4. Bank Anglii 195
5.5. Banki i podaż pieniądza 196
5.6. Bilans banku 197
5.7. Metody kontrolowania podaży pieniądza przez bank centralny 202
5.7.1. Operacje otwartego rynku 203
5.7.2. Stopa refinansowa 203
5.7.3. Luzowanie ilościowe 205
5.8. Wzrost ilości pieniądza i inflacja 207
5.9. Czym jest inflacja 208
5.9.1. Klasyczna teoria inflacji 208
5.9.2. Poziom cen i wartość pieniądza 209
5.9.3. Podaż, popyt i równowaga na rynku pieniężnym 209
5.9.4. Skutki zwiększania podaży pieniądza 212
5.9.5. Powrót do równowagi 213
5.9.6. Klasyczna dychotomia i neutralność pieniądza 213
5.9.7. Szybkość obiegu pieniądza i równanie ilościowe 217
5.9.8. Szybkość obiegu pieniądza w ujęciu szkoły austriackiej 218
5.9.9. Podatek inflacyjny 219
5.9.10. Efekt Fishera 221
5.10. Koszty inflacji 222
5.10.1. Spadek siły nabywczej? Złudzenie inflacyjne 222
5.10.2. Koszt zdartych zelówek 223
5.10.3. Koszty zmiany jadłospisów 223
5.10.4. Zmienność cen względnych i nieefektywna alokacja zasobów 224
5.10.5. Zakłócenia podatkowe spowodowane inflacją 225
5.10.6. Zamieszanie i niedogodności 227
5.10.7. Dodatkowy koszt nieoczekiwanej inflacji — arbitralna redystrybucja dochodów 227
5.11. Deflacja 228
Podsumowanie 230
Powtórzenie 234
Ćwiczenia 235

ROZDZIAŁ 6. MAKROEKONOMIA GOSPODARKI OTWARTEJ 237
6.1. Międzynarodowe przepływy dóbr i kapitału 237
6.1.1. Przepływ dóbr i usług: eksport, import i eksport netto 237
6.1.2. Przepływ zasobów finansowych: odpływy kapitałowe netto 238
6.1.3. Równość eksportu netto i odpływów kapitałowych netto 240
6.1.4. Oszczędności i inwestycje oraz ich związek z przepływami międzynarodowymi 241
6.2. Ceny w transakcjach międzynarodowych: realne i nominalne kursy walutowe 244
6.2.1. Nominalne kursy walutowe 245
6.2.2. Realne kursy walutowe 247
6.3. Teoria parytetu siły nabywczej 250
6.3.1. Logika parytetu siły nabywczej 251
6.3.2. Wnioski z teorii parytetu siły nabywczej 252
6.3.3. Ograniczenia teorii parytetu siły nabywczej 254
6.4. Makroekonomiczna teoria gospodarki otwartej 255
6.5. Podaż i popyt na rynku funduszy pożyczkowych i rynku walutowym 256
6.5.1. Rynek funduszy pożyczkowych 256
6.5.2. Rynek walutowy 258
6.6. Stan równowagi w gospodarce otwartej 260
6.6.1. Odpływy kapitałowe netto jako łącznik między rynkami 261
6.6.2. Jednoczesne zrównoważenie dwóch rynków 262
6.7. Wpływ polityki państwa i różnych zdarzeń na gospodarkę otwartą 264
6.7.1. Deficyt budżetowy 265
6.7.2. Polityka handlowa 268
6.7.3. Ucieczka kapitału 272
Podsumowanie 275
Powtórzenie 278
Ćwiczenia 279

CZĘŚĆ IV. KRÓTKOOKRESOWE WAHANIA W GOSPODARCE

ROZDZIAŁ 7. CYKLE KONIUNKTURALNE 285
7.1. Trend rozwojowy 287
7.1.1. Pojęcia związane z analizą danych 288
7.1.2. Rodzaje trendów 291
7.1.3. Procykliczne i antycykliczne zmiany danych makroekonomicznych 293
7.1.4. Zmienne jako wskaźniki 294
7.2. Przyczyny wahań koniunktury 295
7.2.1. Decyzje gospodarstw domowych dotyczące wydatków 295
7.2.2. Decyzje przedsiębiorstw 296
7.2.3. Czynniki zewnętrzne 296
7.2.4. Polityka państwa 297
7.2.5. Poczucie pewności i oczekiwania 297
7.3. Modele cykli koniunkturalnych 298
7.3.1. Strona podażowa — model neoklasyczny 298
7.3.2. Strona podażowa — model neokeynesowski 299
7.3.3. Strona popytowa — model neoklasyczny 300
7.3.4. Strona popytowa — model neokeynesowski 301
7.3.5. Realny cykl koniunkturalny 302
7.4. Makroekonomiczne modele gospodarki 305
7.4.1. Dynamiczne stochastyczne modele równowagi ogólnej 305
7.4.2. Podstawowe elementy modeli DSGE 305
7.4.3. Zastosowanie i przydatność modeli DSGE 307
Podsumowanie 308
Powtórzenie 311
Ćwiczenia 312

ROZDZIAŁ 8. EKONOMIA KEYNESOWSKA I MODEL IS-LM 314
8.1. Krzyż keynesowski 315
8.1.1. Wydatki planowane i rzeczywiste 315
8.1.2. Równowaga gospodarki 316
8.2. Efekt mnożnikowy 320
8.2.1. Wzór na mnożnik wydatkowy 322
8.2.2. Inne zastosowania efektu mnożnikowego 324
8.2.3. Równowaga między planowanymi odpływami i dopływami 325
8.3. Krzywe IS i LM 328
8.3.1. Krzywa IS 329
8.3.2. Krzywa LM 331
8.4. Określanie stanu równowagi ogólnej za pomocą modelu IS-LM 333
8.4.1. Skutki zmiany polityki fiskalnej 334
8.4.2. Skutki zmiany polityki pieniężnej 336
8.5. Od modelu IS-LM do popytu zagregowanego 337
8.5.1. Krytyka modelu IS-LM i model Romera 339
8.5.2. Keynesizm po kryzysie 344
Podsumowanie 347
Powtórzenie 350
Ćwiczenia 350

ROZDZIAŁ 9 POPYT ZAGREGOWANY I PODAŻ ZAGREGOWANA 352
9.1. Trzy podstawowe fakty dotyczące wahań koniunktury 352
9.1.1. Fakt 1: wahania aktywności gospodarczej są nieregularne i nieprzewidywalne 352
9.1.2. Fakt 2: większość zmiennych makroekonomicznych podlega równoległym wahaniom 352
9.1.3. Fakt 3: kiedy maleje produkcja, wzrasta bezrobocie 353
9.2. Wyjaśnienie krótkookresowych wahań koniunktury 354
9.2.1. Różnice między perspektywą krótkookresową a perspektywą długookresową 354
9.2.2. Podstawowy model wahań koniunktury 355
9.3. Krzywa popytu zagregowanego 357
9.3.1. Dlaczego krzywa popytu zagregowanego ma przebieg opadający 358
9.3.2. Przyczyny przesunięć krzywej popytu zagregowanego 359
9.4. Krzywa podaży zagregowanej 361
9.4.1. Dlaczego krzywa podaży zagregowanej jest w długim okresie pionowa 361
9.4.2. Przyczyny przesunięć krzywej podaży zagregowanej 363
9.4.3. Długookresowy wzrost gospodarczy i inflacja w nowym ujęciu 365
9.4.4. Dlaczego krótkookresowa krzywa podaży zagregowanej ma przebieg wznoszący 366
9.4.5. Przyczyny przesunięć krótkookresowej krzywej podaży zagregowanej 370
9.5. Dwie przyczyny wahań koniunktury 371
9.5.1. Skutki zmiany popytu zagregowanego 372
9.5.2. Skutki zmiany podaży zagregowanej 375
9.5.3. Nowa ekonomia keynesowska 378
9.5.4. Charakterystyka nowej ekonomii keynesowskiej 379
Podsumowanie 380
Powtórzenie 382
Ćwiczenia 383

ROZDZIAŁ 10. WPŁYW POLITYKI PIENIĘŻNEJ I FISKALNEJ NA POPYT ZAGREGOWANY 386
10.1. Wpływ polityki pieniężnej na popyt zagregowany 386
10.1.1. Teoria preferencji płynności 388
10.1.2. Opadający przebieg krzywej popytu zagregowanego 391
10.1.3. Zmiany podaży pieniądza 395
10.1.4. Rola stóp procentowych 396
10.2. Wpływ polityki fiskalnej na popyt zagregowany 398
10.2.1. Zmiany wysokości wydatków publicznych 398
10.2.2. Zmiany wysokości podatków 400
10.3. Rola państwa w stabilizowaniu gospodarki 403
10.3.1. Argumenty za aktywną polityką stabilizacyjną 403
10.3.2. Argumenty przeciwko aktywnej polityce stabilizacyjnej 404
10.3.3. Automatyczne mechanizmy stabilizujące 406
Podsumowanie 408
Powtórzenie 411
Ćwiczenia 411

ROZDZIAŁ II. WYBÓR MIĘDZY INFLACJĄ A BEZROBOCIEM W KRÓTKIM OKRESIE 414
11.1. Zależność między inflacją a bezrobociem 414
11.1.1. David Hume 414
11.1.2. Jan Tinbergen i Lawrence Klein 415
11.1.3. Arthur Brown 415
11.2. Krzywa Phillipsa 416
11.2.1. Skąd się wzięła krzywa Phillipsa 416
11.2.2. Popyt zagregowany i podaż zagregowana a krzywa Phillipsa 418
11.3. Wpływ oczekiwań na położenie krzywej Phillipsa 421
11.3.1. Długookresowa krzywa Phillipsa 421
11.3.2. Pogodzenie teorii z danymi empirycznymi 426
11.3.3. Krótkookresowa krzywa Phillipsa 427
11.3.4. Kompromis między inflacją a bezrobociem 429
11.4. Długookresowa krzywa Phillipsa jako argument za niezależnością banku centralnego 432
11.5. Wpływ wstrząsów podażowych na położenie krzywej Phillipsa 434
11.6. Koszty tłumienia inflacji 437
11.6.1. Współczynnik poświęcenia 437
11.6.2. Teoria racjonalnych oczekiwań i możliwość bezbolesnego zwalczania inflacji 439
11.7. Polityka celu inflacyjnego 444
11.7.1. Warianty polityki celu inflacyjnego 446
11.7.2. Reguła Taylora 447
11.7.3. Polityka celu wzrostowego 448
11.8. Jeszcze kilka słów o krzywej Phillipsa 452
Podsumowanie 455
Powtórzenie 458
Ćwiczenia 459

ROZDZIAŁ 12. POLITYKA PODAŻOWA 462
12.1. Przesunięcia krzywej podaży zagregowanej 462
12.1.1. Znaczenie luki produktowej 466
12.1.2. Zrównoważony wzrost gospodarczy 468
12.2. Instrumenty polityki podażowej 469
12.2.1. Rynkowe instrumenty polityki podażowej 469
12.2.2. Interwencyjne instrumenty polityki podażowej 479
Podsumowanie 481
Powtórzenie 484
Ćwiczenia 484

CZĘŚĆ V. MAKROEKONOMIA MIĘDZYNARODOWA

ROZDZIAŁ 13. PRZYCZYNY I NASTĘPSTWA KRYZYSU FINANSOWEGO Z LAT 2007-2009 489
13.1. Przyczyny kryzysu finansowego 489
13.1.1. Deregulacja rynków 490
13.1.2. Wzrost cen aktywów inwestycyjnych 492
13.1.3. Rynek subprime 493
13.1.4. Wzrost liczby niespłacanych kredytów 495
13.1.5. Na drodze do globalnej recesji 499
13.2. Hipoteza efektywności rynku 501
13.2.1. Hipoteza efektywności rynku jako przyczyna kryzysu finansowego 503
13.2.2. Bańki inwestycyjne 505
13.2.3. Hipoteza efektywności rynku z perspektywy czasu 509
13.2.4. Hipoteza niestabilności finansowej Minsky'ego 511
13.3. Kryzys finansowy i dług publiczny 513
13.3.1. Dwa powiązane cykle 514
13.3.2. Akcelerator finansowy 515
13.3.3. Rola banków centralnych 518
13.3.4. Wnioski na przyszłość 521
13.4. Kryzys finansów publicznych 523
13.4.1. Grecki kryzys zadłużeniowy 524
13.4.2. Rozwój kryzysu 525
13.5. Wątpliwości dotyczące programów oszczędnościowych 530
13.5.1. Deficyt strukturalny i cykliczny 530
13.5.2. Konsolidacja fiskalna 532
13.5.3. Zaciskanie pasa kontra wzrost gospodarczy 535
13.6. Zagadka wydajności 537
13.6.1. Czym jest wydajność — przypomnienie 537
13.6.2. Czy znamy rozwiązanie zagadki 539
13.6.3. Kryzys finansowy z perspektywy czasu 542
Podsumowanie 543
Powtórzenie 546
Ćwiczenia 547

ROZDZIAŁ 14 WSPÓLNE OBSZARY WALUTOWE 549
14.1. Strefa euro 549
14.2. Jednolity rynek — wspólny rynek Unii Europejskiej 550
14.3. Korzyści i koszty związane ze wspólną walutą 553
14.3.1. Korzyści 553
14.3.2. Koszty 554
14.4. Teoria optymalnego obszaru walutowego 559
14.4.1. Warunki sprzyjające ograniczeniu kosztów przyjęcia wspólnej waluty 559
14.4.2. Warunki sprzyjające zwiększeniu korzyści z przyjęcia wspólnej waluty 562
14.5. Europa jako optymalny obszar walutowy 563
14.5.1. Integracja handlowa 563
14.5.2. Elastyczność płac realnych 564
14.5.3. Mobilność siły roboczej 565
14.5.4. Mobilność kapitału finansowego 566
14.5.5. Symetryczne wstrząsy popytowe 566
14.5.6. Czy Europa jest optymalnym obszarem walutowym? 567
14.6. Polityka fiskalna we wspólnym obszarze walutowym 568
14.6.1. Federalizm fiskalny 569
14.6.2. Krajowa polityka fiskalna w unii walutowej i problem gapowicza 570
14.7. Pakt fiskalny 573
Podsumowanie 575
Powtórzenie 578
Ćwiczenia 579

ROZDZIAŁ 15. PRZYSZŁOŚĆ UNII EUROPEJSKIEJ 582
15.1. Euro 582
15.2. Włochy 587
15.3. Brexit 588
15.3.1. Bezpośrednie skutki referendum 589
15.3.2. Kluczowe kwestie 589
15.3.3. Umowa o wystąpieniu i deklaracja polityczna 598
Podsumowanie 599
Powtórzenie 602
Ćwiczenia 602

SŁOWNIK POJĘĆ 605
INDEKS 619